.lt Domain Tescili

Hayır. Kural metni ayrımcılık yasağını doğrudan bir ilke olarak yazar: bütün başvurular, sahibin alan adı sayısına, vatandaşlığına, uyruğuna, hukukî biçimine, ikametine ya da kayıtlı olduğu ülkeye bakılmaksızın aynı kurallara tabidir. Türkiye'de kurulu bir şirket de, şahıs işletmesi de, gerçek kişi de aynı koşullarla kaydedebilir; yerel adres, vekil, temsilci ya da belge istenmez. Sicilin kendi istatistiği bunu sayılarla gösterir: sahiplerin ülkesi kırılımında yüzden fazla ülke kodu vardır ve Türkiye de bu listededir. Öncelik tamamen zaman sırasına göre belirlenir; kişinin talebiyle ad rezerve etme diye bir usul yoktur. Kayıt yalnızca akredite kayıt kuruluşları üzerinden yapılır, sicile doğrudan başvuru gönderilemez.

Bir yıllık, bölünmez dönemler hâlinde. Kural metni dönem birimini «bir yıl» diye tanımlar ve dönemleri alan adının kurulduğu günden itibaren sayar. Yenileme de bölünmez dönemlerle hesaplanır; henüz başlamamış olarak biriktirebileceğiniz en fazla dönem sayısı beştir. Yani altı ay ya da on yıllık bir .lt kaydı yoktur, ama bir defada beş yıla kadar peşin uzatabilirsiniz. Belirli bir alan adı için bir dönemlik otomatik yenileme seçeneği de ayarlanabilir. Yenilemede süreler kurulma gününden itibaren toplanır, yani erken yenilediğinizde gün kaybetmezsiniz. Kayıt kuruluşu değişikliği ve askıya alma gibi işlemler dönem sayacına dokunmaz.

Otuz gün. Süre dolduğunda alan adı başvurusuz ve otomatik olarak silinir; kayıtlar DNS sunucularından çıkar, yani siteniz ve e-postanız çalışmaz hâle gelir. Ad, whois'te «Quarantine» durumuyla otuz takvim günü daha durur ve bu süre boyunca aynı adı yalnızca son sahibi yeniden kurabilir; bu hak mirasçı ve hak devralan dışında kimseye devredilemez. Jenerik uzantılarda alıştığınız otuz gün ek süre artı kurtarma dönemi zinciri bu bölgede yoktur. Karantina bitince kayıtlar silinir ve adın yeniden kurulabilmesi yirmi dört saatlik pencere içinde rastgele bir süre geciktirilir. Sicil vade uyarısı göndermez, bu yüzden yenileme tarihini kendiniz takip edin.

İki karakter. Kural metninin ad kuralları maddesi adın «en az iki standart Latin harfi» ile kurulacağını, en çok altmış üç simgeden oluşabileceğini yazar. Ölçüm de bunu doğruluyor: iki harfli .lt adları fiilen kayıtlıdır ve sicilin kendi uzunluk istatistiğinde iki karakterli adlar için ayrı bir kalem vardır, tek karakterli sorgular ise geçersiz ad olarak reddedilir. İki karakterli adlar her zaman serbest değildi; sicilin tarihçesine göre bu kısıtlar 2007'de yürürlüğe giren düzenlemeyle kaldırıldı. Tire kuralı da vardır: ad tireyle başlayamaz ya da bitemez ve üçüncü ile dördüncü konumda tire bulunamaz — bu son kısıt yalnız «xn--» önekli IDN biçimi için kalkar.

Evet, 30 Mart 2004'ten beri. Kural metni kabul edilen dokuz harfi Unicode kodlarıyla tek tek sayar: ą, č, ę, ė, į, š, ų, ū, ž. Ad, DNS'te punycode biçimiyle saklanır; yani ačiū.lt bölgeye xn-- önekli karşılığıyla girer ve iki biçimin birbirine dönüştüğünde birebir örtüşmesi şarttır. Burada kritik bir fark vardır: demet mekanizması yoktur. Sicil bunu açıkça uyarı olarak yazar — diyakritikli biçimi almanız, aynı adın diyakritiksiz yazımını size ayırmaz ve o adı başkası alabilir. Bu yüzden marka adınızın hem Litvanca harfli hem sade yazımını birlikte almanız önerilir. İki biçim ayrı ayrı kaydedilir.

Kullanılabilir ama izne bağlıdır. Sicil, ülkenin adının bütün resmî AB dillerindeki biçimlerini rezerve işaret olarak yayımlar; liste lietuva, lietuvos, lithuania, litva, litauen, leedu, lituanie ve benzeri onlarca varyantı içerir. Eşleşme alt dizge üzerinden çalışır: tireler çıkarıldıktan sonra adın herhangi bir parçası listedeki bir işaretle örtüşüyorsa ad rezerve sayılır — «senin-litva-magazan.lt» de bu kapsama girer. Dayanak Litvanya Hükümetinin 2009 tarihli kararıdır. Böyle bir adı alabilmek için kurma başvurusundan önce sicile ya iletişim düzenleyicisi RRT'den alınmış izni ya da izin gerekmediğine dair belgeyi sunmanız gerekir; sunulmazsa başvuru daha oluşmadan durdurulur.

İki ayrı işlem var, karıştırmayın. Kayıt kuruluşu değişikliği için mevcut firmanızdan alan adına ait transfer yetkilendirme kodunu üretmesini istersiniz, kodu yeni firmaya verirsiniz ve yeni firma işlemi yedi takvim günü içinde tamamlar. Süre kaçırılırsa işlem düşer, kayıt kuruluşunuz değişmemiş sayılır ve kodun yeniden üretilmesi gerekir. Bu işlem süreye dokunmaz, gün kaybetmezsiniz. Sahip değişikliği ayrı bir usuldür ve dayanağı taraflar arasındaki sözleşmedir; sicile yalnızca sözleşmenin yapıldığı olgusu teyit edilir. Önemli kısıt: sahip değişikliği, alan adının kaydından sonraki otuz takvim günü boyunca yapılamaz. Süreci domain transfer sayfasından başlatabilirsiniz.

Sahibin hukukî niteliğine göre değişir. Tüzel kişi sahiplerde iletişim bilgisi her hâlükârda yayımlanır; seçebileceğiniz şey yalnızca kanaldır — bilgiyi ya sadece sicilin web whois sayfasında gösterirsiniz ya da ek olarak metin tabanlı sorgu arayüzünden, yani otomatik robotların da okuyabileceği biçimde açarsınız. Gerçek kişi sahiplerde ise kişisel veri varsayılan olarak yayımlanmaz; isterseniz sicilin kayıt sahibi hesabından açabilirsiniz, ama yayımlamayı seçmek aynı anda buna rıza göstermek demektir. Ölçüm bunu doğruluyor: kimi kayıtlarda kurum adı ve e-posta görünürken kimilerinde hiçbir iletişim satırı basılmaz. Kendi kaydınızı whois sorgulama sayfasından kontrol edebilirsiniz.

Evet. Sicilin kendi zaman çizelgesine göre .lt bölgesi 2012'de imzalandı ve aynı tarihten itibaren kayıt kuruluşlarından DS kayıtları kabul edilmeye başlandı; anahtarlar üniversitenin veri merkezinde donanımsal güvenlik modülleri içinde üretildi ve kökten .lt'ye uzanan güven zinciri kısa süre sonra tamamlandı. Kullanım isteğe bağlıdır ve kayıt kuruluşunuz üzerinden açılır. Ölçüm bunun üretimde çalıştığını gösteriyor: imzalı .lt adlarının DS kayıtları hem bölgeden hem sicilin whois yanıtından aynı değerlerle okunabiliyor. Sicilin sayacına göre imzalı ad sayısı on üç binin üzerindedir. Ayrıca kayıt kuruluşunuz sunuyorsa registry lock hizmetiyle alan adınızı yetkisiz işlemlere karşı ayrıca kilitleyebilirsiniz.