.nl Domain Tescili

Hayır. Sicilin genel şartları başvuruyu dünyanın her yerine açar: nerede yaşıyor ya da nerede kurulu olursanız olun, bir kayıt kuruluşu aracılığıyla .nl adı için başvurabilirsiniz. Türkiye'de kurulu bir şirket de, şahıs işletmesi de, gerçek kişi de aynı koşullarla kaydeder; yerel adres, yerel temsilci, vekillik ya da ticaret sicili belgesi istenmez. Kişi başına alınabilecek ad sayısına da bir üst sınır konmamıştır. Tek gerçek şart, adın gerçek hak sahibinin adına kaydedilmesi ve künye bilgilerinin doğru olmasıdır; sicil kayıt verilerini denetler ve yanlış bilgi adın askıya alınmasına yol açabilir.

Sicil tarafında yıl diye bir kavram yoktur. Genel şartların süre maddesi kaydı belirsiz süreli tanımlar: .nl adının vadesi ve yenileme tarihi yoktur, unutulduğu için düşmez. Ad, siz kayıt kuruluşunuz üzerinden iptal talebi verene kadar sizde kalır. Sipariş ekranında gördüğünüz yıllık dönem sicilin süresi değil, sağlayıcının faturalama dönemidir. Bunun pratik sonucu şudur: jenerik uzantılarda yaşanan «vadem doldu, alan adımı kaptırdım» senaryosu .nl'de görülmez. Adı kaybetmenin yolu vadeyi kaçırmak değil, kaydı sona erdirmektir.

Kırk gün. İptalden sonraki kırk gün boyunca adı sizden başkası kaydedemez; sicil buna karantina diyor. Bu süre boyunca ad bölgeden çıkarılır, yani site ve e-posta çalışmaz. Adı yalnızca son kayıt sahibi geri alabilir ve bunu isterse eski, isterse yeni bir kayıt kuruluşu üzerinden yaptırabilir; işlemi kayıt kuruluşu sicille halleder. Kırkıncı günün sonunda ad serbest bırakılır. Serbest bırakma ile herkesin kaydına açılma arasında sıfır ile bir saat arasında değişen rastgele bir süre daha geçer; bu gecikme, boşalan adları otomatik yakalayan yazılımların işini bilerek zorlaştırır.

İki karakter. Sicilin teknik gereklilikler belgesi adın en az iki, en çok altmış üç karakter olmasını şart koşar ve bu sayıya .nl kuyruğu dâhil değildir. Ölçüm de bunu doğruluyor: iki harfli .nl adları yıllardır kayıtlı ve fiilen kullanımdadır. Tek karakterli adlar ise boşta değil, kayda kapalıdır; sicilin sorgu sistemi bunları ayrı bir «hariç tutuldu» durumuyla döndürür. Kullanabileceğiniz karakterler a-z harfleri, 0-9 rakamları ve tiredir. Her tirenin iki yanında da bir harf ya da rakam bulunmalıdır, yani ad tire ile başlayamaz, tire ile bitemez ve iki tire yan yana gelemez.

Hayır. Sicilin teknik gereklilikler belgesi izin verilen karakterleri tahdidî biçimde sayar: yalnızca a-z harfleri, 0-9 rakamları ve tire. Bu bir örnekleme değildir, sınırlamadır; ğ, ü, ş, ı, ö ve ç gibi Türkçe harfler ile Latin dışı alfabeler .nl'de kabul edilmez. Sicil, bazı ülke uzantılarında bulunan IDN karakter tablosunu, punycode dönüştürücüsünü ya da demet mekanizmasını .nl için yayımlamamıştır. Uygulamada yapmanız gereken, adı Türkçe harflerin ASCII karşılığıyla yazmaktır: «ş» yerine «s», «ı» yerine «i» gibi. Bu dönüşümü siparişten önce yapın, çünkü aksanlı biçim kayıt aşamasında reddedilir.

Alınamaz, çünkü sicil bunu yasaklamıştır. 1 Ekim 2023'ten beri üçüncü bir kişinin — kayıt kuruluşunun, bayinin ya da bir gizlilik hizmeti sağlayıcısının — adın görünürdeki sahibi olması kabul edilmiyor; ad gerçek hak sahibinin adına kaydedilmek zorundadır. Yani bu bir ürün eksikliği değil, kural gereğidir; hangi sağlayıcıyla çalışırsanız çalışın sonuç değişmez. Buna karşılık kaybettiğiniz bir şey de yok: sorgu çıktısı sahip adını, adresini, telefonunu ve e-postasını zaten göstermiyor, yalnızca alan adı, durumu, kayıt kuruluşu künyesi, isim sunucuları ve tarihler görünüyor. Kendi kaydınızı whois sorgulama sayfasından inceleyebilirsiniz.

Adın «token» denilen benzersiz kodu ile. Kodu mevcut kayıt kuruluşunuz tutar ve sicilin kuralına göre siz istediğinizde beş gün içinde size vermek zorundadır. Kodu yeni kayıt kuruluşuna iletirsiniz, o da devri sicille halleder; talep usulüne uygunsa ad anında taşınır. Beş gün içinde kod gelmezse sicil hazır bir hatırlatma metni yayımlar, ayrıca yeni kayıt kuruluşu doğrudan sicile başvurarak kodun verilmesini sağlayabilir. Kayıt belirsiz süreli olduğu için transferde gün kaybı da yaşanmaz. Süreci domain transfer sayfasından başlatabilirsiniz.

Var ve .nl bu konuda alışılmadık biçimde ileridedir. Bölge modern eliptik eğri algoritmasıyla imzalıdır ve kökte DS kaydı bulunur. Kayıt sahibi tarafında DNSSEC kayıt kuruluşunuz üzerinden açılır; sicilin yayımladığı orana göre .nl adlarının yaklaşık yüzde altmış ikisi, yani üç milyon üç yüz binden fazlası imzalıdır. Transferde de bir koruma vardır: sicil «key relay» mekanizmasını destekler, böylece imzalı bir adı başka bir kayıt kuruluşuna taşırken güven zinciri kopmaz. Bu ayrıntı önemlidir, çünkü zincir koptuğunda siteniz doğrulama yapan çözücülerde tamamen açılmaz hâle gelir.