.com.ba Domain Tescili

Bölgeyi Bosna-Hersek'in kamu sermayeli telekom işletmecisi BH Telecom d.d. Sarajevo yürütür. Bunu ölçümle doğrulamak mümkündür: com.ba bölgesinin yetkili isim sunucuları şirketin kendi altyapısındadır ve bölgenin SOA kaydında sorumlu adres olarak yine şirketin alan adı yazılıdır. Ülkenin ulusal .ba sicili UTIC ise bölgeyi tanır ama işletmez; ulusal kural metni .com.ba'yı standart alt bölgeler listesine koyar ve yanına yalnızca «devredilmiş» notunu düşer. Diğer beş alt bölgede kimin kaydedebileceği ayrıntılı olarak tarif edilirken .com.ba için hiçbir tarif yoktur.

.ba, Bosna-Hersek'in doğrudan ulusal sicilin yönettiği ülke uzantısıdır: kayıtlar UTIC'in veritabanında tutulur, sicilin yetkilendirdiği kayıt kuruluşları üzerinden yürür ve sicil bu adlar için etkin sayı, fiyat listesi ve devir usulü yayımlar. .com.ba ise aynı ülkenin ad alanının içinde olmasına rağmen bu sistemin dışındadır; ulusal kural metni onu «devredilmiş» sayar ve kayıtları ayrı bir kurumun kendi altyapısında tutulur. Aynı ülke, aynı bayrak, ama farklı sicil ve farklı usul demektir bu.

İkisi de Bosna-Hersek'in .ba ad alanının altındadır ve ikisi de ulusal sicilin veritabanı dışındadır, ama işletmecileri ve şeffaflık düzeyleri farklıdır. .com.ba ulusal kural metninde adıyla anılan ve ülkenin telekom işletmecisine devredilmiş bir alt bölgedir; yayımlanmış ayrı bir kural metni ve çalışan bir sorgu servisi yoktur. .co.ba ise ulusal metinde hiç geçmez ama özel bir şirketin yayımladığı ayrıntılı bir kural metnine ve herkese açık bir WHOIS sayfasına sahiptir.

Kamuya açık bir kanaldan hayır. Ölçüm üç yolu da kapalı buldu: 43. portta yanıt veren bir WHOIS sunucusu bulunamadı, IANA'nın .ba kök bölge kaydında WHOIS satırı yok ve IANA'nın RDAP başlatma dosyasında .ba ile .com.ba için hiçbir girdi bulunmuyor. Ulusal sicilin sorgu ekranı da sonuç vermez, çünkü bu adlar onun veritabanında tutulmaz. Kendi kayıtlı alan adlarınızın durumunu whois sorgulama sayfasından kontrol edebilirsiniz; .com.ba tarafında ise kayıt bilgilerinizi kendi arşivinizde tutmanız gerekir.

Ulusal kural metni .com.ba için belge istemez. Metin, faaliyet belgesi ya da eşdeğer bir kanıt sunma yükümlülüğünü yalnızca beş alt bölge için kurar: .edu.ba, .gov.ba, .mil.ba, .net.ba ve .org.ba. Bu beşinde başvuranın belirli bir niteliği taşıdığını ispat etmesi gerekir; örneğin .org.ba yalnız dernek, kültür kurumu ve benzeri kâr amacı gütmeyen tüzel kişilere açıktır. .com.ba her iki listede de yer almaz, yani ne bir nitelik şartı ne bir belge şartı taşır. Uygulamaya ilişkin sorularınız için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz.

Fiilî kullanım tek bir kümeye işaret ediyor: İngiliz alfabesinin a-z harfleri, 0-9 rakamları ve tire. Sertifika şeffaflığı kayıtlarından çıkarılan .com.ba adlarının tamamı bu kümenin içinde kalıyor; hiçbirinde ASCII dışı karakter ya da punycode karşılığı bulunmuyor. Tire yaygın biçimde kullanılıyor ve rakamla başlayan adlara da rastlanıyor. Pratik sonucu şudur: Bosna-Hersek'te resmî olarak kullanılan č, ć, đ, š, ž harfleri ile Kiril alfabesi bu bölgede işinize yaramaz; markanızı ASCII karşılığıyla kurmanız gerekir.

Ezici çoğunluğu bölgeyi işleten kurumun kendi sunucularında. Rastgele seçilen kayıtlı .com.ba adlarının isim sunucuları sorgulandığında neredeyse tamamı işletmecinin altyapısını gösterdi; yalnızca birkaç ad bağımsız bir sağlayıcıya, örneğin küresel bir DNS servisine yönlendirilmişti. Yani adlar teknik olarak gerçekten delege ediliyor ve DNS'i dışarı taşımak mümkün, ama bu bölgede olağan davranış değil. Karşılaştırma anlamlıdır: kardeş bölge .co.ba tarafında adların önemli bir bölümü bağımsız sağlayıcılarda durmaktadır.