Mozambik Pazarına .CO.MZ Domain ile Girin

Hayır. Sicilin kayıt sözleşmesi adları «ilk gelen alır» esasına bağlar ve başvurandan Mozambik'te ikamet, yerel şirket, ticaret sicili kaydı ya da yerel vekil istemez. Türkiye'de kurulu bir şirket de, şahıs işletmesi de aynı koşullarla başvurabilir. Bu yalnızca metnin iddiası değil, ölçülen bir durumdur: bölgede uluslararası markalar adlarını kendi kayıt kuruluşları üzerinden doğrudan tutuyor, araya yerel bir vekil sokmuyor. Sicilin istediği tek şey, adı kullanma hakkına sahip olduğunuzu ve üçüncü kişilerin marka haklarını ihlal etmediğinizi beyan etmenizdir.

İki kurum birden, ama farklı rollerde. Bölgeyi fiilen işleten sicil CIUEM'dir: Maputo'daki Eduardo Mondlane Üniversitesi'nin bilişim merkezi. Yani .co.mz, bir devlet dairesinin değil, bir üniversite biriminin işlettiği bir ad alanıdır ve bu 1993'ten beri böyledir. 2020'de yürürlüğe giren .mz yönetmeliği bunun üzerine bir devlet katmanı koydu: alanın düzenlenmesi ve kayıt aracılarının lisanslanması ulusal bilişim enstitüsü INTIC'e verildi. Kaydınızı ise doğrudan bu kurumlardan değil, lisanslı bir kayıt kuruluşu üzerinden yaptırırsınız.

Hemen geçmez — bu bölge jenerik uzantılardan belirgin biçimde ayrılır. Süresi biten ad önce isim sunucularından çekilir, yani adres pratikte açılmaz; ardından sicilde kilitli durumda kalır ve otomatik olarak silinip yeniden satışa çıkarılmaz. Ölçüm bunu doğruluyor: vadesi 2020'de dolmuş adların 2026'da hâlâ sicilde tutulduğu görülüyor. Buna karşılık ek süre, kurtarma ve silme için gün gün bir takvim yayımlanmamıştır. Bu yüzden yenilemeyi vadeye bırakmayın; kesintiyi önlemenin tek güvenli yolu erken yenilemektir.

Hayır. Sicilin sorgu çıktısında kayıt sahibine ait tek bir alan bile yoktur: ne ad, ne adres, ne telefon, ne e-posta. Görünen bilgiler alan adının kendisi, oluşturma ve vade tarihleri, durum kodları, isim sunucuları ve kayıt kuruluşunun künyesidir. Pratik sonucu şudur: .co.mz tarafında ayrıca bir gizlilik hizmeti satın almanız gerekmez, mahremiyet bölgenin varsayılan davranışıdır. Tek istisna hak sahipliği iddialarıdır — sicil, bir marka ihlali iddiası kendisine delillendirilirse şikâyetçiye başvuranın ad ve adres bilgisini verebilir. Kendi kaydınızı whois sorgulama sayfasından görebilirsiniz.

Kayıt kuruluşu değişikliği bu bölgede uygulanan bir sicil işlemidir. Ölçüm bunu iki yönden gösteriyor: bölgede hem Mozambikli hem yabancı çok sayıda kayıt kuruluşu fiilen ad tutuyor ve sicil, transferi engelleyen kilit kodlarını uyguluyor — kilitlenebilen bir işlem, var olan bir işlemdir. Devri başlatmadan önce adın transfer kilidinin açık olduğundan ve sicilde kayıtlı e-posta adresinize erişebildiğinizden emin olun, çünkü yetkilendirme yazışması oraya gider. Süreci domain transfer sayfasından başlatabilirsiniz.

Hayır. Bölge imzalı değildir ve bu üç ayrı ölçümle doğrulandı: kök bölgede .mz için DS kaydı yok, co.mz için de DS kaydı yok, ayrıca sicilden alınan her kayıt «DNSSEC: unsigned» satırını taşıyor. Yani .co.mz adınızda DNSSEC etkinleştiremezsiniz; sicilin böyle bir alanı yayımlaması teknik olarak mümkün değil. Bunun yerine güvenliği başka katmanlarda kurun: alan adınıza geçerli bir TLS sertifikası tanımlayın, CAA kaydıyla sertifika verebilecek makamları sınırlayın ve kayıt kuruluşu tarafındaki transfer kilidini açık bırakmayın.

Jenerik uzantılardaki UDRP benzeri bir idarî panel yoktur. Sicilin kendi sözleşmesi bunu açıkça yazar: CIUEM uyuşmazlıklarda hakem olarak hareket edemez. Kendisine bir adın üçüncü kişi hakkını ihlal ettiğine dair delil sunulursa yapacağı tek şey şikâyetçiye başvuranın ad ve adres bilgisini vermek ve yazışmanın dışında kalmaktır; ad ise yetkili bir mahkeme aksini söyleyene kadar kullanılmaya devam eder. Sicil bir adı ancak mahkeme kararı üzerine ve otuz gün önceden yazılı bildirimle geri çeker. Yetkili yargı yeri Mozambik mahkemeleridir.

Fark seviyede ve pratik erişilebilirliktedir. .co.mz üçüncü seviyedir ve Mozambik'in ticarî ad alanıdır; sicilin kendi belgesi de sattığı adların üç seviyeli olduğunu yazar. Doğrudan .mz altındaki ikinci seviye adlar ise ölçümde son derece seyrek çıktı: tanınmış Mozambik kurum ve markalarının büyük çoğunluğu adını .co.mz altında tutuyor, doğrudan .mz'de ise bankalardan telekom şirketlerine kadar pek çok güçlü ad hâlâ boşta duruyor. Uygulamada ticarî pazarın toplandığı yer .co.mz'dir.