REST Ve RESTful Nedir?
23.03.2021 16:32 2183 Görüntülendi

REST Ve RESTful Nedir?

Yazılım ve bilişim dünyasının en önemli ve en fazla kullanılan yapıları arasında REST ve RESTful her zaman yer almaktadır. Her ikisi birbirinden ayrı tanımlara sahip olmakla birlikte bu kavramlar özellikle web servisleri üzerinde kullanılan yapılardır. 

REST Nedir?

REST Ve RESTful Nedir?Öncelikle REST kavramı üzerinde durulması gerekirse, aslında bir kısaltma olmak ile birlikte “Representational State Transfer” anlamına gelmektedir ve Türkçesi “Temsili Durum Transferi” karşılığını oluşturmaktadır. Bir protokol olmakla birlikte dağıtık bir sistem yapısı ile web protokoller ve teknolojileri üzerinde kullanım gerçekleştirir.

Client-server arasında yani kullanıcı ile sunucu arasında daha hızlı ve daha pratik bir şekilde iletişim gerçekleştirilmesi için kullanılan bir servis yapısıdır. Kullanımı ilk defa 2000 yılında Roy Thomas Fielding tarafından gerçekleştirilen ve doktora tezi bağlamında tanıtımı yapılarak geliştirilen bu sistem, bugüne kadar kullanıma devam edilmiştir ve halen önemli bir yere sahiptir.

Bilindiği üzere daha önce bu protokol yerine SOAP veya WSDL tabanlı web servisleri kullanılıyordu. Fakat bu servislere bir alternatif olarak geliştirilen REST, HTTP üzerinde çalışma sergilemektedir. En temel özelliklerinden biri olan basic ve minimum content sayesinde veri alışverişi gerçekleştirme özelliği sayesinde de diğer web servislerine göre çok daha verimli ve hızlı bir kullanım sağlar.

En temel görevi ile birlikte REST, kullanıcı-sunucu yani client-server arasında uygulama haberleşmelerini gerçekleştirmek açısından JSON ya da XML gibi çeşitlerde veri taşıma işlemleri gerçekleştirir.

RESTful Nedir?

REST bir mimari yapı oluşturmak ile birlikte bu mimari yapı kendine ait bir prensibe sahiptir ve belirlenen özellikleri ile kullanım gerçekleştirildiğinde, bu kullanım sonucunda da RESTful servis ortaya çıkar. Yani net bir tanım açısından RESTful için REST mimari kullanımı gerçekleştiren web servisleridir denilebilir.

Genellikle HTTP protokolü üzerinden çalışma gösteren RESTful servisleri, bilgisayar veya cihazlarda kullanılan internet tarayıcıları üzerinde yani Safari, Google Chrome, Mozilla, Opera gibi tarayıcılarda kullanılan sayfaların transferini sağlayabilmek açısından DELETE, PUT, POST gibi HTTP metotları sayesinde haberleşme sağlarlar.

REST Mimarisi Ve Tarihçesi

2000 yılında geliştirilmiş olan bu servis aslında yine Roy Thomas Fielding tarafından 1996-1999 yılları arasında yapılan bir çalışmaya başlanarak geliştirilmiştir. Çünkü Fielding bu tarzı HTTP 1.0 üzerindeki tasarımı göz önünde bulundurarak, ortaya çıkarılan HTTP 1.1 tasarımı ile benzer bir şekilde 1996 yılından itibaren geliştirmeye başlamıştır. Bu bağlamda da ortaya çıkan mimarinin belirgin bir şekilde avantajlı veya dezavantajlı kabul edilen özellikleri bulunmaktadır.

REST mimarisinin özelliklerine bakıldığında, bazı etkileyici özellikler arasında örneğin performans ilk sırada bulunmaktadır. Çünkü bu mimari özellikle kullanıcılar tarafından da tespit edildiği üzere performans açısından baskın bir avantaja sahiptir. Mimarinin diğer özelliklerine bakıldığında ise

  • Çok sade ve rahat kullanılabilir bir arayüzü bulunmaktadır.
  • REST, servis ajanlarınca yani hizmet vekilleri tarafından bileşenler arasındaki haberleşme görünürlüğü sağlamaktadır.
  • Farklı ihtiyaçların doğru bir şekilde yerine getirilmesi amacıyla bileşenlerde değişiklikler gerçekleştirilebilir.
  • Bir veri ile beraber program kodu hareket ettirildiğinde, istenilen bileşen kolaylıkla taşınabilir.
  • Birçok farklı sayıda bileşende bileşenler arası etkileşim sayesinde de ölçeklenebilirlik elde edilebilir.
  • Hataya karşı direnç güvenliği her zaman sistem seviyesindeki tüm veri, bağlantı veya bileşenlerde elde edilmektedir.

 

REST Mimarisinde Sınırlamalar

Aslında hem sınırlamalar hem de bazı kısıtlamalar olarak görülebilecek bu noktalar, REST mimarisi içerisinde hangi noktalar arasında çalışma prensipleri bulunduğunu ifade etmektedir. Bu nedenle REST ve RESTful ile çalışma gerçekleştirmek isteyen herkesin bu kısıtlamalar konusunda da bilgi sahibi olması gereklidir.

Stateless (Bağımsız)

REST Ve RESTful Nedir?İlk olarak stateless göz önünde bulundurulursa, örneğin server üzerinde client ile alakalı bir session veya context muhafaza edilemez. Çünkü kullanıcı tarafından yapılan her talepte sunucu bir yanıt oluşturmak için istenilen bilgiyi taşır ve bu bilgi her zaman kullanıcı tarafında muhafaza edilmekle birlikte sadece ihtiyaç duyulduğu zaman talep ile birlikte sunucuya bildirim gerçekleştirilir.

Aslında bu durum ölçeklenebilirlik açısından önemli bir nokta olmak ile birlikte sunucu üzerindeki istekler arasında herhangi bir verinin saklanmasını ortadan kaldırır ve çok daha pratik bir kaynak yönetimi sağlar. Ayrıca görünürlük açısından da isteğin amacını anlayabilmek açısından talebin bulundurduğu bilgiler server için yeterlidir.

Ancak önemli bir noktaya sahip olan bu sınırlandırma bazı dezavantajlar da ortaya çıkarmaktadır. Çünkü client gerçekleştirdiği her talepte bazı bilgiler eklemek zorundadır ve bu nedenle ağ trafiği yoğunlaşmaya başlar. Bu durum sunucunun uygulama tutarlılığını kontrol etmesinde sıkıntıya yol açarken, farklı kullanıcılardan gelebilecek farklı talepler karşısında da sunucu çok daha büyük bir validasyon yükü ile karşılaşır.

Basit Arayüz

Basit ve pratik bir arayüz imkanı bulunsa da REST açısından bu durum önemli bir prensip oluşturur. Bu sayede iletişim çok daha basit bir hale gelirken, ortak arayüz sayesinde de her parça bağımsız bir şekilde farklı evrimler geçirebiliyor. Bu durumun altında ise daha sonradan daha açık bir şekilde bahsedilecek HTTP metotları ile ilgili bir ayrıntı var.

Code On Demand (İsteğe Bağlı Kod)

Code on demand sınırlaması ile birlikte sunucu bazı durumlarda kullanıcı tarafında daha fonksiyonel bir durum oluşturmak açısından executable scriptler göndermeyi seçebilir. Bu faaliyet sonucunda bazen görünürlük oranı düşük olduğu için aslında opsiyonel bir kısıtlama oluşturmaktadır. Farklı bir açıdan bakıldığında bir server, code on demand sınırlaması dışında diğer sınırlamalara sahi değil ise tam anlamıyla RESTful service olarak anılamaz. 

Client-Serer Mimarisi (Kullanıcı-Sunucu Mimarisi)

Client-server mimarisi aslında bu mimarinin en önemli kısıtlaması olmakla birlikte kullanıcının sunucu tarafında bulunan veri kaynağı konusunda bir bilgiye sahip olmaması ve sunucunun da doğru talepler karşısında doğru yanıtları oluşturması mantığını ortaya çıkarmaktadır. Yani bu sayede client ve server arasında birbirinden bağımsız bir ilişki yer alır. Buradaki temel amaç, bağımsız bir platform çalışması elde edebilmek ve ölçeklenebilirlik oranını arttırmaktır. Üstelik bu iki birim arasındaki arayüz ortak bir şekilde kullanılmaya devam edildiğinde, birbirlerinden bağımsız olarak gelişmeye devam edebilirler.

Cach Edilebilme

HTTP üzerinden gelen response yani etki, client tarafından cache edilebilir. Bu nedenle server gönderdiği tepkiler ile birlikte her zaman cachable olup olmama durumunu ifade etmelidir. Çünkü bu durum performans açısından çok büyük bir önem arz eder.

Layered System (Tabakalı Sistem)

Sunucu mimarisinin tabakalı bir yapıya sahip olması, aslında client tarafından bağlantı gerçekleştirilirken son sunucuya mı yoksa aradaki bir sunucuya mı bağlantı yapıldığının bilinmemesinden kaynaklanmaktadır. Sahip olduğu bu yapı sayesinde de aracı sunucular ile birlikte balance değişiklikleri sağladığı için daha fazla ölçeklenebilirlik imkanı sunarken, kullanıcılar belirli güvenlik adımlarında zorlama sağlayabilir. Ayrıca bu durumda kapsülleme gerçekleştirilmesi ihtiyaç duyulan noktalarda da kullanım elde edilebilir. Fakat bir dezavantaj olarak elde edilen bu pipe-line çok fazla kullanıldığında, client-server bağlantısında gecikmeler yaşanabilir. 

REST Üzerinde Kullanılan HTTP Metotları

REST mimarisi ile birlikte RESTful servislerinin kullanması gereken HTTP metotları ayrı ayrı gözden geçirilerek, uygulama geliştirme aşamalarında tercihlere bağlı olarak kullanılabilir. Bu nedenle metotların teker teker gözden geçirilmesi ve özelliklerine bakılması gerekebilir. Bahsedilecek metotlar arasında ise GET, POST, DELETE ve PUT gibi metotlar yer alacaktır.

  • GET metodu; bu metot genellikle görüntüleme ve veri listeme işlemleri gerçekleştirmek istendiğinde kullanılan bir metot olmak ile birlikte mutlaka gerçekleştirilen request işlemleri güvenli bir yapıya sahip olmalıdır. Bu metot kullanılarak veri gönderme işlemi yapıldığında, adres çubuğunda gönderme sağlanırken, adres çubuğunda görünmezse işlemin güvenilir olmamasına neden olur. Bu nedenle güvenilir bir gönderim gerçekleştirmek için verilerin MD5 şifreleme kullanılarak gönderilmesi daha doğru olacaktır.
  • POST metodu; Bu metot ise yer alan verilerin güncellemesi ve yeni verilerin eklenmesi amacıyla kullanılmakla birlikte GET metoduna göre adres çubuğunda gösterim yerine daha güvenli bir kullanım sağlar.
  • DELETE metodu; Bu metotta ise veri silme işlemleri gerçekleştirmek için kullanım gerçekleştirilir.
  • PUT metodu; temel olarak veri güncelleme işlemleri için tercih edilmekle birlikte POST metodu da veri güncelleme için kullanılsa da PUT, farklı olarak request amacında istenildiği kadar tekrarlansa dahi aynı sonucu sağlar.

 

REST Nedir? RESTful Nedir? REST RESTful REST Mimarisi Ve Tarihçesi Stateless Code On Demand